ҚМГ мен Мемлекеттік кірістер комитеті арасындағы цифрлық интеграция мұнай өнімдері нарығының ашықтығын арттырады

Қазақстанның мұнай өнімдері нарығындағы бақылаудың ашықтығы мен тиімділігін арттыру үшін «ҚазМұнайГаз» ҰК АҚ-ның Диспетчерлік‑талдау орталығы өзінің ақпараттық жүйелерін ҚР Қаржы министрлігі Мемлекеттік кірістер комитетінің (МКК) цифрлық платформаларымен интеграциялау жобасын іске асыруда. Бұл жұмыс Мемлекет басшысының жанар‑жағармай материалдарының айналымы саласындағы бақылауды, ашықтықты және қадағалауды күшейту жөніндегі тапсырмаларын орындау аясында, сондай-ақ Цифрландыру және жасанды интеллект жылының міндеттеріне сәйкес жүргізіліп жатыр.

Технологиялық шешім бензин мен дизель отынының айналымы туралы жиынтық деректерді автоматты түрде жинау мен талдауды қамтамасыз етеді. Тексерістен өткен мәліметтердің негізгі дереккөздері – тауарлардың электрондық ілеспе жүкқұжаттары, «Виртуалды қойма» мемлекеттік жүйесі және жанармай құю станцияларында отынды сату кезінде жасалатын фискалдық деректер операторларының жедел мәліметтері.

Өтпелі есепке алудың бастапқы кезінде ілеспе жүкқұжаттардың негізінде әрбір отын партиясының нақты көлемі, маршруты және контрагенттері тіркеледі, яғни логистикалық тізбекте есепке алынбаған өнім болмайды. Бұл жерде «Виртуалды қойма» мемлекеттік жүйесінің маңызы зор, ол кәсіпорындар балансындағы қалдықтардың мөлшерін автоматты түрде бақылауға алып, меншік құқығы өзгерген кезде отын көлемінің есептен шығарылуы мен кіріске алынуын жедел түрде көрсетеді. Өз кезегінде, жанармай құю станцияларының фискалдық чектері негізінде жасалатын фискалдық деректер операторларының мәліметтері нақты уақытқа жақын режимде бөлшек сауда туралы мәліметтерді жинақтайды.

Алынған мәліметтер негізінде ҚМГ-ның Диспетчерлік‑талдау орталығы жасанды интеллект көмегімен:

• өңірлерде тұтынған отынның нақты көлемін бағалайды;
• сұраныстың маусымдық ауытқуларын болжайды;
• логистикалық ағындарды шұғыл түрде бөледі;
• жергілікті тапшылықтың немесе отынның шамадан тыс жиналу тәуекелін толықтай жояды.

Бұл тәсіл мұнай өңдеу зауыттарында өндірісті жоспарлау сапасын едәуір арттырады және ҚР ішкі нарығын қамтамасыз етуді тұрақтандырады.

Құпия ақпаратты қорғау саласындағы ҚР заңнамасын қатаң сақтау – бұл өзара іс-қимылдың маңызды бағыты. МКК базасымен деректер алмасу ҚМГ-ның келісімшарттарға қатысты іс жүргізудің ішкі жүйесі арқылы қалыптастырылған және контрагенттерден ресми түрде келісім алынғаннан кейін ғана іске қосылады. Бұл ҚР Салық кодексінің талаптарына толық сәйкес келеді, себебі Кодекс бойынша салық құпиясы қорғалады және салық төлеушілер туралы мәліметтерді оларға айтпай үшінші тұлғаларға беруге тыйым салынады. Нәтижесінде жүйелердің интеграциясы тұтынушыларға әлеуметтік маңызы бар отын түрлерін жеткізу үшін жағдай жасай отырып, нарық қатысушыларының мүддесін қорғау мен мемлекеттік бақылау арасындағы теңгерімді қамтамасыз етеді.

Анықтама: ҚМГ-ның Диспетчерлік‑талдау орталығы нақты уақыт режимінде ұлттық компанияға қарасты барлық негізгі өндіруші, тасымалдаушы және өңдеуші активтерінен келіп түсетін жедел мәліметтерді жинайды, шоғырландырады және автоматты түрде өңдейді. Болжамды алгоритмдер мен машинаны оқытуды енгізудің нәтижесінде түрлі ауқымды ақпаратты өтпелі цифрлық модельдерге түрлендіруге мүмкіндік береді. Орталықтың жұмысы реактивті мониторингілеуден жасанды интеллект технологияларын қолдана отырып, өндірістік тізбекті проактивті басқару тәсіліне көшуді қамтамасыз етеді. Бұл тәсіл операциялық тәуекелдерді азайтады, ресурстарды бөлуді оңтайландырады және ҚР ішкі нарығына отын жеткізудің тұрақтылығына кепілдік береді. Сонымен қатар бұл әлеуметтік маңызы бар мұнай өнімдерінің тапшылығын немесе профицитін алдын алуға ықпал етеді.