IPO дегеніміз не?

Акцияларды бастапқы орналастыру қалай жұмыс істейді?
IPO (ағылш. Initial Public Offering) - ұйымдастырылған бағалы қағаздар нарығында көптеген тұлғаларға компания акцияларының алғашқы жария ұсынысы. Бұл бірнеше негізгі кезеңдерді қамтитын процесс.


Дайындық кезеңінде компания болашақ жария мәртебесіне дайындалуда: өзінің Қаржы-шаруашылық жағдайын, ұйымдық құрылымы мен активтер құрылымын, ақпараттық (оның ішінде қаржылық) ашықтығын, корпоративтік басқару жүйесін және қызметтің басқа да аспектілерін талдайды. Акцияларды қор нарығына шығару кестесі жасалады, қолданыстағы құжаттарға өзгерістер енгізіледі және жаңалары жасалады, мысалы, шешім қабылдау үшін инвесторларға қажетті ақпаратты қамтитын эмиссия проспектісі. Бұл кезеңде ақпараттық-түсіндіру науқаны да жүргізіледі.

Келесі кезең – IPO-ның өзі, акцияларды қор биржасына тікелей орналастыру. Акция бағасы немесе баға диапазоны анықталады. Бастапқы орналастыру кезінде акция бағасы, әдетте, консультанттардың ұсыныстарын ескере отырып, компанияның құнын бағалау негізінде анықталады. IPO параметрлері жарияланғаннан кейін (ұсынылатын акциялардың саны мен құрылымы, бір акцияның бағасы немесе баға диапазоны, жазылу мерзімдері, акцияларды бөлу тәртібі және т.б.) «өтінімдер кітабын» қалыптастыратын инвесторлардан өтінімдер жиналады. Жазылу барысында компания роудшоу-әлеуетті инвесторлармен бірқатар кездесулер өткізеді. Жазылу аяқталғаннан кейін бекітілген тәртіпке сәйкес өтінімдерді қанағаттандыру және жария орналастыру қорытындыларын жариялау жүзеге асырылады.

IPO-ны өткізгеннен кейін эмитент айналыстағы акцияларды қолдау жөніндегі тұрақты іс-шараларды, қолданыстағы талаптар шеңберінде компанияның қызметі туралы ақпаратты ашуды және инвесторлармен қарым-қатынасты қолдауды көздейтін жария компания мәртебесін алады. Орналастырылғаннан кейін акцияның бағасы сұраныс пен ұсыныстың арақатынасына байланысты қор нарығындағы сауда-саттықтың нәтижелері бойынша анықталады. Сұраныс пен ұсыныс, оның ішінде компаниядан келіп түсетін ақпараттың (қызметтің нәтижелері туралы жылдық және аралық есептілік, елеулі оқиғалар), сондай-ақ компанияның сыртқы ортасындағы өзгерістердің (макроэкономикалық жағдай, әлемдік және жергілікті қор, шикізат және қаржы нарықтарындағы конъюнктура, саяси ахуалдағы өзгерістер және басқа да факторлар) ықпалымен қалыптастырылатын болады).